Blog

„Przysięga Ireny”

Ocalić od zapomnienia

Grupy Wiekowe

Zagadnienia edukacyjne

Uczenie historii poprzez edukację filmową pozwala na przystępne przedstawienie uczniom podręcznikowej wiedzy i przybliżenie im indywidualnych losów (czy to pomnikowych postaci czy wręcz przeciwnie – zwyczajnych, wymagających upamiętnienia).
W filmie „Przysięga Ireny” mamy do czynienia z prawdziwą historią przełożoną na język filmu. Obraz jest próbą utrwalenia postaci tytułowej bohaterki – Ireny Gut, dotąd nieznanej w powszechnej świadomości o polskich Sprawiedliwych.

Zobacz zwiastun filmu „Przysięga Ireny”:

O czym jest film „Przysięga Ireny”?

Urodzona w 1918 roku Irena Gut była wolontariuszką i pielęgniarką, w czasie wojny doświadczyła przymusowej pracy w fabryce, a następnie została gosposią w domu niemieckiego oficera nazistowskiego. Będąc świadkiem zabójstwa niewinnych, Irena Gut postanowiła, że będzie ratować ludzkie życia. Jej postawa to wyraz pierwotnego buntu wobec zła, silniejszego nawet niż pragnienie przetrwania. Decyzja o tzw. ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej skłoniła Irenę do ukrycia dwunastu żydowskich pracowników w piwnicy domu niemieckiego komendanta.

Seans filmu „Przysięga Ireny” to świetna okazja do wprowadzenia uczniów w tematykę Holocaustu, uzupełnienia omawianych na lekcjach zagadnień, a także ukazania jednostkowej opowieści. Film pozwoli zobaczyć uczniom, że Zagłada to nie tylko znane miejsca pamięci i pomniki, ale również lokalna i indywidualna historia.

Kadr z filmu „Przysięga Ireny”, Polska, Kanada 2023

Bohaterstwo nigdy nie jest normą

Los Ireny Gut został zdeterminowany przez wydarzenia historyczne, a jej życie pozbawione możliwości wyboru. Jej postawa reprezentuje jednak bunt wobec wpisanych w normalność rzeczywistości okupacyjnej okrucieństwa i przemocy. Pomimo strachu i ryzyka nie pozostaje obojętna na losy dyskryminowanych, izolowanych, a w końcu – bezbronnych i skazanych na śmierć Żydów.

Irena Gut to jednostka wyjątkowa, osobna, jej działanie miało charakter indywidualny i jest przykładem nieprzeciętnego heroizmu. W filmie jej poświęcenie zostaje zestawione z różnorodnymi postawami wobec prześladowanych żydowskich sąsiadów: pośrednią pomocą, obojętnością lub wrogością. „Przysięga Ireny” pozwala poznać dylematy osób postawionych w sytuacji granicznej, skłania do refleksji nad ich motywacjami, uwrażliwia na indywidualne losy.

Podczas lekcji omawiającej obraz warto sięgnąć po inne świadectwa osób postronnych, zaangażowanych w ratowanie Żydów, a także zaprezentować uczniom kwestie budzące kontrowersje i zachęcić ich do zajmowania stanowiska – jednak bez jednoznacznych ocen. Warto zastanowić się nad sprzecznością tkwiącą w narracji, podkreślającej masowość pomocy Żydom z jednoczesną heroizacją tego czynu.

Kadr z filmu „Przysięga Ireny”, Polska, Kanada 2023

Lekcja empatii i tolerancji

Historie bohaterów czasów niemieckiej okupacji mogą służyć kształtowaniu postaw empatycznych i obywatelskich, wrażliwości na cierpienie innych i niesprawiedliwość, otwartości na różnice kulturowe, a tym samym przeciwdziałać antysemityzmowi i ksenofobii.

Irena poznaje grupę Żydów jako współpracowników fabryki. Między bohaterami szybko tworzy się więź pełna zrozumienia, ciekawości i ciepła. Bardzo ważne jest pokazywanie uczniom ofiar i świadków Zagłady jako ludzi o konkretnej tożsamości, odrębności kulturowej, tradycji i rolach społecznych, jako ludzi, mających rodziny, marzenia i plany na przyszłość. Pozwala to na znalezienie punktów wspólnych między prześladowanymi a osobami oglądającymi relacje, a także zwiększa zaangażowanie odbiorców.

Wiedza o Holocauście pozwala zrozumieć, jakie konsekwencje mogą mieć nietolerancja, wykluczanie oraz przemoc. Wśród przygotowanych przez ekspertów materiałów edukacyjnych znajdziecie scenariusz warsztatów antydyskryminacyjnych, które warto przeprowadzić podczas godziny wychowawczej. Lekcja o tolerancji pozwoli uczniom dostrzec konsekwencje uprzedzeń, stereotypów i wykluczenia, a także zobaczyć potrzebę przeciwdziałania dyskryminacji i konieczności reagowania na nią.

Kadr z filmu „Przysięga Ireny”, Polska, Kanada 2023

Zagadnienia edukacyjne filmu „Przysięga Ireny”:

  • Heroiczna postawa jednostki, która działając w imię najbardziej podstawowych praw moralnych, jest zdolna przeciwstawić się złu nawet za cenę sprowadzenia na siebie ryzyka.
  • Człowiek w sytuacji granicznej – Irena doświadcza sytuacji, w której dotychczasowe sposoby reagowania okazują się niewystarczające. Jej dylematy mogą będą ciekawym punktem wyjścia do rozmów o trudnych wyborach zdeterminowanych sytuacją wojenną (rezygnacja z siebie i wyznawanej religii wobec ratowania życia innych).
  • Antysemityzm i ksenofobia, w tym ich współczesne przejawy, takie jak niechęć do uchodźców czy agresja lub przemoc względem innych religii i kultur.
  • „Ratując jedno życie, ratujesz cały świat”. Odwaga głównej bohaterki, i jej poświęcenie przyczyniły się do uratowania kilkunastu ludzkich żyć. Działania o charakterze lokalnym, niemasowe zasługują na pamięć i uznanie, podobnie jak pomoc na szeroką skalę.
  • Zło niszczy obie strony. Wizerunek Niemca również nie jest w filmie jednolity. Wśród nazistów znajdujemy psychopatycznego kata i człowieka zmęczonego przemocą, pragnącego normalnego życia. Film pokazuje więc, że systemowa przemoc może niszczyć obie strony – zarówno tych, którzy są poddani presji, jak i agresorów.
  • Bezwzględność terroru hitlerowskiego. „Przysięga Ireny” przedstawia okrucieństwo niemieckich oficerów SS względem żydowskich cywilów i osób zaangażowanych w pomoc rodzinom żydowskim.
Kadr z filmu „Przysięga Ireny”, Polska, Kanada 2023
  • Przemysłowość i systemowość procesu eksterminacji Żydów – jeden z niemieckich bohaterów przedstawia charakterystyczny dla systemów totalitarnych sposób ograniczania wolności, polegający na stopniowym odbieraniu ludziom ich praw i swobód.  Słowa oficera SS, Rokity precyzyjnie opisują zorganizowaną przez Niemców machinę Zagłady i pozwalają uświadomić sobie, że mogła się wydarzyć tylko w warunkach nowoczesności.
  • Los Żydów w czasie wojny. Film pokazuje, że w czasie wojny był on dziełem przypadku, niejednokrotnie zależał od sprytu, własnych umiejętności, a w końcu także od pomocy innych.
  • Banalność zła – życie niemieckich oficjeli upływa na zabawach, spotkaniach, nie zauważają oni, że wykonując swoje „codzienne obowiązki” popełniają  zbrodnie.
  • Wartościowy kontekst dla dzieł literackich:  „Dziennik Anny Frank”, opowiadania Idy Fink, „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall, opowiadania Irit Amiel z tomu „Osmaleni” czy teksty Tadeusza Borowskiego.
  • Zagłada i motyw pomocy Żydom w filmie. Seans można potraktować jako punkt wyjścia do analizy porównawczej i omówienia filmowych środków wyrazu, służących w kinie podejmowaniu tematu II wojny światowej: „Shoah”, „Lista Schindlera”, „Dzieci Ireny Sendlerowej”, „Pianista”, „Korczak”, „Wybór Zofii”, „Wielki tydzień”, „Życie jest piękne”.
  • Zróżnicowane społeczeństwo Polski przedwojennej. Rozmowę o Holocauście, powinna poprzedzać lekcja o mniejszości żydowskiej i jej wielowiekowej obecności w polskim społeczeństwie – zajmowane zawody, stanowiska, różnorodność ról i tożsamości.
  • Kultura i zwyczaje Żydów, tradycja judaistyczna i jej symbole – w filmie jest scena równolegle obchodzonych  świąt – przez ukrytych w piwnicy Żydów i bawiących się w salonach willi Niemców.

„Przysięga Ireny” to historia, która przybliża uczniom przeszłość i  czyni ją bardziej zrozumiałą, a także przyczynia się do przywrócenia pamięci o  tych, których zamordowano, o tych, którzy ocaleli i o tych, dzięki którym ratunek był możliwy.

Film „Przysięga Ireny” w kinach od 19 kwietnia 2024 roku. Dla grup szkolnych seans jest dostępny ze specjalną wideoprelekcją edukacyjną.

Jagoda Roszak

Dowiedz się jak zamówić seans
Sprawdź materiały edukacyjne

Najnowsze materiały edukacyjne

Zobacz wszystkie scenariusze!

Przysięga Ireny

Materiały do filmu „Przysięga Ireny” (reż. Louise Archambault, Kanada, Polska 2023, 120 minut)

Kobieta z…

Materiały edukacyjne do filmu „Kobieta z...” (reż. Małgorzata Szumowska, Michał Englert, prod. Polska 2023, 132 min., dystrybucja: Next Film)

Film dla kosmitów

Materiały edukacyjne do „Filmu dla kosmitów” (reż. Piotr Stasik, Polska 2024, 73 min., dystrybucja: TVP)

Za duży na bajki 2

Materiały edukacyjne do filmu „Za duży na bajki 2” (reż. Piotr Stasik, Polska 2023, 95 min., dystrybucja: Next Film)

Kos

Materiały edukacyjne do filmu „Kos” (reż. Paweł Maślona, prod. Polska 2023, 118 min., dystrybucja: TVP)

Pies i robot

Materiały edukacyjne do filmu „Pies i Robot” (reż. Pablo Berger, prod. Hiszpania, Francja 2023, 90 min., dystrybucja w Polsce: Best Film)

Wyspa Puffinów. Nowi przyjaciele

Materiały edukacyjne do filmu „Wyspa Puffinów. Nowi przyjaciele” (reż. Jeremy Purcell, prod. Wielka Brytania, Irlandia 2023, 80 min., dystrybucja w Polsce: Forum Film).

Akademia pana Kleksa

Materiały edukacyjne do filmu „Akademia pana Kleksa" (reż. Maciej Kawulski, prod. Polska 2023, czas trwania: 127 min., dystrybucja: Next Film).

Cudowny chłopak. Biały ptak

Materiały edukacyjne do filmu „Cudowny Chłopak. Biały ptak" (reż. Marc Forster, prod. USA 2023, czas trwania: 122 min., dystrybucja: Monolith Films).