Blog

„Pokój nauczycielski”

Granice etosu

Grupy Wiekowe

Zagadnienia edukacyjne

Dramat Ilkera Cataka udowadnia, że dobry film nie potrzebuje wiele. Zbędne bywają wystudiowane plany filmowe i olśniewające plenery, niepotrzebne – sceniczny rozmach i efekty specjalne. Do stworzenia dobrego filmu wystarczy dobra, dobrze opowiedziana historia. Nieoczywista, niejednoznaczna, zachęcająca do dyskusji.

W „Pokoju nauczycielskim”, jak wskazuje tytuł, miejsce akcji i sama fabuła zdają się mocno ograniczone, zawężone do (jednej) placówki edukacyjnej. To w jej ramach zamyka się opowieść – historia nauczycielki jednego z niemieckich gimnazjów, która próbuje wyjaśnić sprawę kradzieży w swojej szkole i uchronić podopiecznych przed niesprawiedliwymi oskarżeniami.

Zobacz zwiastun filmu „Pokój nauczycielski”

Szkoła jako świat

Film ukazuje szkołę jako swoisty mikroświat, skupiający, jak w soczewce, wyzwania, którymi żyją całe społeczeństwa – tematy rasizmu, dyskryminacji, mechanizmy władzy. Warto podkreślić, że spojrzenie na konkretną instytucję nie sprawia, że obraz Cataka jest hermetyczny. Przeciwnie, pozwala przyjrzeć się wielu ważnym kwestiom pod lupą i przedstawić je z większą precyzją, analitycznie. Uczynienie ze szkoły swoistego laboratorium problemów społecznych może zainspirować do rozmowy o specyficznej metodzie dociekania, która bazując na wyraźnie określonych realiach, wykracza poza to, co jednostkowe i pozwala formułować wnioski odnośnie do praw rządzących światem. Sam pomysł na film jest więc swego rodzaju zachętą do wnikliwości. Uświadamia, że w każdym środowisku, w którym się obracamy, funkcjonują podobne schematy dotyczące na przykład traktowania obcych, podporządkowywania się silniejszemu czy ustanawiania hierarchii.

Kadr z filmu „Pokój nauczycielski”, reż. Ilker Catak, Niemcy 2023, dystrybucja UIP

Etyka zawodowa

W centrum opowieści znajduje się Carla Nowak – wychowawczyni jednej z klas, którą, zgodnie z filmową wizją szkoły-świata, poznajemy wyłącznie jako pracownicę gimnazjum. Młoda kobieta okazuje się oddana uczniom, sumienna i zaangażowana. Początkowe sceny filmu ukazują, że zajęcia, które prowadzi, są ciekawe i wartościowe nie tylko dla młodzieży. Sama nauczycielka zdaje się dzięki nim rozwijać i odnajdować satysfakcję. Jednak, w miarę rozwoju fabuły, pojawiają się sytuacje, które stawiają Nowak w obliczu trudnych dylematów moralnych i emocjonalnych. Jej zaangażowanie, nieco paradoksalnie, prowadzi bohaterkę do konfrontacji z systemem edukacyjnym i społecznym. „Pokój nauczycielski” stawia pytania o istnienie granic etosu zawodowego i o to, czy jednostka powinna ponosić koszty własnej, profesjonalnej postawy. Trochę niespodziewanie, w tym punkcie filmowej opowieści, trafiamy więc w znane ze szkolnych lekcji miejsca – Nowak ma w sobie coś z Bernarda Rieux czy z Tomasza Judyma.

Wybór tragiczny

Śledząc losy Carli Nowak, trudno oprzeć się strasznemu w gruncie rzeczy podejrzeniu, że rzetelne wywiązywanie się z roli nauczyciela i bezkompromisowa, uczciwa postawa prędzej czy później doprowadzają do dramatycznego konfliktu. Główna bohaterka nie szuka sojuszników w gronie pedagogicznym, które oskarża o nadużycia władzy. Nie jest też jednak nielojalna wobec pracowników szkoły w rozmowach z uczniami i rodzicami. Wobec kolejnych niełatwych dylematów, bohaterka zaczyna toczyć samotną walkę na wielu frontach. Konfrontuje się z kolegami nauczycielami, którzy patrzą na nią z nieufnością. Popada w konflikt z uczniami. Irytuje rodziców, którzy domagają się prawdy. W walce między lojalnością a uczciwością, Nowak rysuje się jako postać tragiczna. Jest postawiona w sytuacji wyboru, ale każda z decyzji, którą podejmie, będzie zła i każda doprowadzi ją do klęski.

Kadr z filmu „Pokój nauczycielski”, reż. Ilker Catak, Niemcy 2023, dystrybucja UIP

Cena zaufania

Nieco na przekór katastroficznemu wydźwiękowi ostatniego akapitu, należy zauważyć, że finał opowieści Cataka pozostawia widza z pewną nadzieją. Heroizm Nowak i poniesione przez nią koszty przynoszą owoce. Choć wydaje się, że nauczycielka zostaje w szkole (a więc w świecie) skompromitowana, chyba udaje jej się ocalić uczniów. Nie nadużyć ich zaufania. Pozostać – mimo wszystko – wiarygodną. Jeśli jednak taka jest cena prawdy, cena wierności sobie – czy ktoś zechce ją płacić? To pytanie, które – po seansie, podczas lekcji wychowawczej – może otworzyć ciekawą rozmowę.

Na film „Pokój nauczycielski” zapraszamy do kin od 15 marca.

Agata Szulc-Woźniak

Dowiedz się jak zamówić seans

Najnowsze materiały edukacyjne

Zobacz wszystkie scenariusze!

Przysięga Ireny

Materiały do filmu „Przysięga Ireny” (reż. Louise Archambault, Kanada, Polska 2023, 120 minut)

Kobieta z…

Materiały edukacyjne do filmu „Kobieta z...” (reż. Małgorzata Szumowska, Michał Englert, prod. Polska 2023, 132 min., dystrybucja: Next Film)

Film dla kosmitów

Materiały edukacyjne do „Filmu dla kosmitów” (reż. Piotr Stasik, Polska 2024, 73 min., dystrybucja: TVP)

Za duży na bajki 2

Materiały edukacyjne do filmu „Za duży na bajki 2” (reż. Piotr Stasik, Polska 2023, 95 min., dystrybucja: Next Film)

Kos

Materiały edukacyjne do filmu „Kos” (reż. Paweł Maślona, prod. Polska 2023, 118 min., dystrybucja: TVP)

Pies i robot

Materiały edukacyjne do filmu „Pies i Robot” (reż. Pablo Berger, prod. Hiszpania, Francja 2023, 90 min., dystrybucja w Polsce: Best Film)

Wyspa Puffinów. Nowi przyjaciele

Materiały edukacyjne do filmu „Wyspa Puffinów. Nowi przyjaciele” (reż. Jeremy Purcell, prod. Wielka Brytania, Irlandia 2023, 80 min., dystrybucja w Polsce: Forum Film).

Akademia pana Kleksa

Materiały edukacyjne do filmu „Akademia pana Kleksa" (reż. Maciej Kawulski, prod. Polska 2023, czas trwania: 127 min., dystrybucja: Next Film).

Cudowny chłopak. Biały ptak

Materiały edukacyjne do filmu „Cudowny Chłopak. Biały ptak" (reż. Marc Forster, prod. USA 2023, czas trwania: 122 min., dystrybucja: Monolith Films).