„Chłopi”

Zobacz zwiastun filmu „Chłopi”:

Nieprzemijające piękno „Chłopów” Reymonta

Nowy film od twórców „Twojego Vincenta” – już samo to hasło powinno dostatecznie zachęcić wszystkie osoby zainteresowane kulturą i edukacją do seansu. Jeszcze więcej: film jest adaptacją „Chłopów” Reymonta, żelaznej pozycji ze szkolnego kanonu i jednego z największych dokonań polskiej prozy. Zdecydowanie nie jest to jednak bezbarwna adaptacja szkolnej lektury. Wręcz przeciwnie: animowani bohaterowie „Chłopów” skrzą się od barw, także tych emocjonalnych.

Fani powieści docenią miłość twórców do materiału źródłowego, jaką czuć w każdym kadrze. Z kolei uczniowie, których odstraszają gabaryty i język książki, po seansie z pewnością poczują się zachęceni do przeczytania „Chłopów”. Twórcom udało się coś niezwykłego: ich film jest jednocześnie przystępny i zrozumiały dla młodego widza, jak i zachowujący głębię najważniejszych wątków oraz poddający je ciekawym reinterpretacjom. Wspaniała warstwa audiowizualna (także muzyka!) sprawia, że bez problemu wsiąkamy w ten świat. Po podwójnym seansie filmu – pierwszym na ściśle tajnym screenerze, w jeszcze nieukończonej wersji; drugim na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni, zakończonym owacją na stojąco zachwyconej widowni – nie mam wątpliwości, że to ważne kulturalne wydarzenie i tytuł, którego szkoły nie mogą przeoczyć.

Walory edukacyjne filmu „Chłopi”

Nauczyciel odnajdzie w filmie DK i Hugh Welchmanów mnóstwo interesujących wątków dydaktycznych – przydatnych nie tylko na języku polskim.

• Powtórka przed maturą. W oczywisty sposób film będzie świetnym uzupełnieniem do omawiania lektury, pretekstem do zestawienia tekstu z obrazem. Starszym klasom pomoże powtórzyć najważniejsze wątki przed maturą, młodsze zachęci do sięgnięcia po powieść, uczyni też pierwsze zetknięcie z prozą Reymonta łatwiejszym. Jakim językiem twórcy filmu przenieśli na ekran impresjonistyczne opisy przyrody, naturalistyczne podążanie za podstawowymi potrzebami, realistyczne i szczegółowe portrety bohaterów?
• Filmowa lekcja młodopolskiego malarstwa. Ogromnym walorem filmu są nawiązania do młodopolskiego malarstwa realistycznego, impresjonistycznego i ekspresjonistycznego w warstwie wizualnej. Zobaczymy na wielkim ekranie odniesienia do dzieł Józefa Chełmońskiego i innych przedstawicieli tych nurtów. Można wręcz powiedzieć, że wyjście na „Chłopów” będzie dla uczniów wyjściem do galerii sztuki w cenie biletu kinowego.
• Ludowa historia Polski. Film bardzo silnie wpisuje się w dyskurs reinterpretowania naszej przeszłości z punktu widzenia najliczniejszej, a najsłabiej reprezentowanej w historii kultury warstwy społecznej, czyli chłopstwa. Może być wstępem do rozmowy o ludowych korzeniach naszego narodu i o krzywdzie ludności wiejskiej, o której pisali ostatnio m.in. Kacper Pobłocki w „Chamstwie”, Joanna Kuciel-Frydryszak w „Chłopkach” i Adam Leszczyński „Ludowa historia Polski”.
• Me too i herstory, czyli o sytuacji kobiet. Twórcy filmu w centrum opowieści stawiają Jagnę. Bohaterka, która w powieści pozostawała tajemnicą dla czytelnika i nie poznawaliśmy jej motywacji, w animacji otrzymuje szansę wybronienia się, przedstawienia swojej perspektywy. To sprawia, że w nowych „Chłopach” silnie wybrzmiewają konteksty kobiece i feministyczne, także związane z przemocą seksualną. To portret nie tylko Jagny, ale i nabierającej pewności siebie, walczącej o przetrwanie swoje i dzieci Hanki, a także innych chłopek ze wsi Lipce, często biorących czynny udział w krzywdzeniu innych kobiet i podtrzymujących patriarchalny porządek panujący w społeczności.
• Prawa rządzące zbiorowością: jednostka kontra grupa. „Chłopi” jako opowieść o cancel culture? Jak najbardziej – jednym z najważniejszych punktów tej historii jest pokazanie zasad, jakimi kieruje się grupa, a także tego, co spotyka te osoby, które nie zamierzają podporządkować się zdaniu większości.

Konflikt ojca i syna. Jagna jest obiektem pożądania, ale także rywalizacji między Antkiem i Boryną. Trudna, pełna wzajemnej przemocy, ale także bliska relacja obu mężczyzn rozwija się i zmienia na przestrzeni filmu. Nie daleko pada jabłko od jabłoni: dwaj mężczyźni są do siebie bardzo podobni i z tego m.in. wynika ich konflikt.

„Chłopi” odczytywani dzisiaj

Film twórców „Twojego Vincenta” udowadnia, że epicka opowieść utkana przez Władysława Reymonta nie straciła nic ze swojej aktualności i dzisiaj. Dzieło noblisty jest wyjątkowo plastyczne, podatne na nowe odczytania i przemawiające do odbiorców bez względu na miejsce i czas. Wystarczyło nieco mocniej zaakcentować kilka szczególnie istotnych z dzisiejszej perspektywy wątków już obecnych w książce, by stworzyć jej świeżą, intrygującą interpretację.

Nowi „Chłopi” mogą być dla uczniów pierwszym spotkaniem z tak oryginalną formą filmową, prawdziwym zachwytem i dowodem na to, że klasyka opowiada o sprawach bliskich także im: nawet jeśli ubranym w historyczny kostium. Animacja powstawała przez kilka lat, pracowały nad nią dziesiątki artystów, ręcznie malujących każdy kadr. Pomimo szeregu wyzwań i porażek w trakcie procesu produkcyjnego – wybuch pandemii, wojna w Ukrainie i związana z nią konieczność szukania nowego planu zdjęciowego – twórcy stworzyli coś naprawdę wyjątkowego. Czy „Chłopi” przyniosą polskiemu kinu kolejną nominację do Oscara, a może i samą statuetkę? Tego jeszcze nie wiemy – na pewno jednak jesienią żaden szanujący się nauczyciel i nauczycielka ze szkoły ponadpodstawowej nie może pominąć tego filmu przy planowaniu wycieczki dla swojej klasy.

Na film „Chłopi” zapraszamy do kin od 13 października. Uwaga! Ze względu na ogromne zainteresowanie filmem rezerwacje biletów są możliwe już od 28 września.

Katarzyna Kebernik