Wicked

Zobacz zwiastun „Wicked”:

Skąd się wziął fenomen „Wicked”?

Zaczęło się od książki: „Wicked. Życie i czasy Złej Czarownicy z Zachodu” autorstwa Gregory’ego Maguire’a z 1995 roku. Był to swoisty prequel „Czarnoksiężnika z Krainy Oz” – książki dla dzieci L. Franka Bauma i nakręconego na jej podstawie ikonicznego musicalu z Judy Garland z 1939 roku. Powieść Maguire’a przedstawiała nieznaną historię Złej Czarownicy ze Wschodu, czyli głównej antagonistki klasycznej powieści. Potem pojawił się musical, który przyniósł prawdziwą popularność tej opowieści i do dzisiaj pozostaje jednym z największych Broadway’owskich hitów.

Film „Wicked” to adaptacja pierwszego aktu tego musicalu. Druga część została już zapowiedziana na przyszły rok. Podobnie jak pierwowzór, film pogłębia i problematyzuje wymowę oryginalnego „Czarnoksiężnika z Krainy Oz”. Pokazuje, że z perspektywy „złej” Czarownicy cała historia wyglądała inaczej. Jest opowieścią o tym, że nikt nie jest tak do końca zły, a często to te pozornie idealne osoby skrywają wiele brzydkich cech.

Jakie walory edukacyjne znajdziesz w filmie „Wicked”?

Rozpoznawalność musicalu „Czarnoksiężnik z krainy Oz”, a co za tym i samego „Wicked”, nie jest w Polsce tak silna jak w USA. Chociaż Twoi uczniowie najprawdopodobniej nie znają historii Dorotki, to bez problemu zrozumieją nowy film, ponieważ opowiadana w nim historia jest nader uniwersalna i nie wymaga wcześniejszego obejrzenia „Czarnoksiężnika…”. Co więcej, spora część akcji ma miejsce w szkole, do której uczęszczają obie główne bohaterki – „dobra” Glinda i „zła” Elfaba. Twórcom udało się trafnie uchwycić specyfikę relacji rówieśniczych i szkolnej hierarchii.

Główny przekaz filmu to „uprzedzenia rodzą podziały, a podziały prowadzą do większego zła”. Wybrzmiewa on na każdej płaszczyźnie. Główna bohaterka, Elfaba, urodziła się z zieloną skórą, co nawet w magicznej krainie jest czymś niespotykanym i budzi lęk otoczenia. Dziewczynka dorasta odrzucana przez ojca i wyśmiewana przez rówieśników. Podczas pożegnania z rozpoczynającą naukę w elitarnej szkole siostrą dochodzi jednak do pewnego zdarzenia – magiczne zdolności Elfaby ujawniają się na oczach wszystkich i zwracają uwagę dyrektorki instytucji, która proponuje dziewczynie prywatne lekcje. Los po raz pierwszy uśmiecha się do zielonoskórej bohaterki, ale w szkole nadal jest outsiderką, odtrącaną ze względu na wygląd. Utrzymany w kampowej estetyce i bardzo zabawny musical nie boi się sięgać po takie tematy, jak bullying, samotność, depresyjne myśli, kompleksy, okrucieństwo względem słabszych.

Temat odrzucenia, uprzedzeń i nietolerancji odnajdujemy także w politycznym tle magicznego świata. Oto wrogiem politycznym stają się intelegentne, mówiące zwierzęta, które od wieków pokojowo współistniały z ludźmi. Teraz jednak są wyrzucane z pracy i zamykane w klatkach. To oczywista metafora wszelkiego rodzaju prześladowań politycznych, rasizmu, ksenofobii. Nie bez przyczyny najwięcej współczucia względem wyrzuconego z katedry profesora-kozła okazuje Elfaba, która również jest odmieńcem.

To właśnie ona może posłużyć za wzór silnego kręgosłupa moralnego i postępowania zawsze w zgodzie z własnym sumieniem. W odróżnieniu od uważanej za ideał Glindy, przyszłej Dobrej Czarownicy z Północy, która kieruje się raczej tym, co przysporzy jej najwięcej uznania i popularności, Elfaba nie ma w sobie za grosz serwilizmu. Żadna obietnica kariery i sławy nie skłoni jej do tego, by wzięła udział w czymś, co uznaje za niewłaściwe. Żadnego autorytetu nie traktuje bezkrytycznie i zawsze myśli samodzielnie.

No One Mourns The Wicked?

Ze starszymi uczniami można także przy okazji filmu porozmawiać o naturze dobra i zła. Co właściwie sprawia, że ludzie schodzą na złą drogę? Czy to bardziej kwestia wychowania, czy charakteru? W jaki sposób kształtują nas okoliczności życiowe? Czy Glinda, już w szkole uchodząca za ideał, rzeczywiście jest taka dobra, czy tylko lubiana i popularna? Czy Elfaba, która nie zraża się pomimo ciągłych upokorzeń i stara się postępować słusznie, nie jest przypadkiem lepszym człowiekiem?

Film pokazuje też sposób działania propagandy i to, jak łatwo jest wpłynąć na opinię publiczną. Poszukajcie z uczniami przykładów z naszej historii: który władca, tak jak filmowy Oz, wybielił swoją przeszłość dla zyskania kontroli nad poddanymi? Kto przypomina uczniom Elfabę, ponieważ w podobny sposób stał się wrogiem publicznym ze względu na własny nonkonformizm i wierność ideałom – Giordano Bruno, Joanna D’Ark, Spartakus? Kto w naszej przeszłości został uciszony jak magiczne zwierzęta i gdzie aktualnie na świecie dzieją się podobne prześladowania?

Ta filmowa baśń ma wiele wspólnego z naszą rzeczywistością. Z pewnością znajdziecie w niej z uczniami jeszcze wiele innych ciekawych tematów – pierwsza miłość, zazdrość Glindy, zauroczenie Elfaby chłopakiem przyjaciółki, umiejętność obrony własnego zdania. Prześladowanie zwierząt można także interpretować w kluczu ekokrytycznym jako konflikt natura vs kultura. Przede wszystkim jednak – będziecie się na tym filmie doskonale bawić. To propozycja wprost stworzona na wspólne wyjście przed Świętami, pełna magii i piosenek wykonanych przez nienagannie przygotowaną wokalnie obsadę, na czele z Arianą Grande, jedną z największych gwiazd popu ostatnich lat.

Na film „Wicked” zapraszamy do kin od 6 grudnia.

Katarzyna Kebernik