Skarbek i tajemnica magicznego sreberka

„Już w przedszkolu dzieci wiedzą”, że na Śląsku leży czarne złoto i że to najważniejszy region górniczy w Polsce. Nikomu nie trzeba reklamować też modrej kapusty, rolady i klusek śląskich, a śląski dialekt rozpozna chyba każdy — to prawdziwa wizytówka regionu, tak samo jak familoki czy występy górniczych orkiestr. Skoro tak wiele o Śląsku wiemy, to czy można powiedzieć o nim coś nowego?

Okazuje się, że tak. Film „Skarbek i tajemnica magicznego sreberka” nie tylko promuje zasygnalizowane powyżej znane śląskie atrakcje, ale także sięga głębiej – do bogatego folkloru (stroje, tradycje, obyczaje), do legend i podań. Dostarcza też sporo wiedzy na temat ludowej demonologii. Brzmi oryginalnie i obiecująco? Trzeba przyznać, że opowieść – pełna magii, nastrojowa, eksplorująca granice między jawą a snem – pobudza wyobraźnię. Jeśli na wstępie rodzą się jakieś pytania, to może takie, z pozycji troski o wrażliwszych widzów: Czy dzieciom wiedza o (dość przerażających) śląskich diabłach i sposobach ich wywoływania na pewno jest potrzebna? Czy scena wciągania jednej z bohaterek pod wodę nie jest nieco zbyt realistyczna?

Zobacz zwiastun filmu „Skarbek i tajemnica magicznego sreberka”:

O czym jest film?

Na pierwszy rzut oka to klasyczna opowieść przygodowa dla młodszych widzów: dziesięcioletni Janek musi uratować swoją siostrę, Zosię, która zostaje porwana przez tajemniczego demona. Dziewczynkę, uwięzioną pod wodą, zastąpi na poły przerażająca, na poły groteskowa sobowtórka, w której jedynie główny bohater rozpozna oszustkę. Na szczęście Janek zyska wkrótce sojuszników. W pełnej niebezpieczeństw podróży ku źródłom śląskich legend będzie mu towarzyszył pradziadek Marcin. To dawny górnik, ekscentryk, ale też strażnik rodzinnych sekretów. Atutem w wyprawie okaże się jego znajomość duchów Śląska, szczególnie Skarbka – strażnika kopalni.

Za baśniowo-fantastyczną konwencją filmu kryje się coś więcej niż niechęć do oczywistości i pociąg do „efektów specjalnych” (zaskakująco zresztą udanych!). „Skarbek” podejmuje próbę zdefiniowania i oswojenia lokalnej tożsamości i wpisania jej we współczesny kontekst. Twórcy sięgają po znane z podań postaci – Utopca, Skarbka, Podciepa – i wplatają je w narrację o pewnej rodzinie. To ciekawy zabieg, który pokazuje, że kultura ludowa także dzisiaj może być punktem wyjścia do rozmowy o więziach i odwadze.

Nie da się jednak ukryć, że druga połowa filmu traci tempo i spójność narracyjną. Historia potyka się o własne nogi, a oryginalny pomysł, na którym ufundowany jest film, szybko się wyczerpuje. Pojawia się też coraz więcej pytań o motywacje bohaterów, którzy podejmują niezrozumiałe decyzje (np. tytułowego sreberka można byłoby użyć znacznie szybciej – i dzięki temu szybciej rozwiązać problem Zosi).

Walory edukacyjne

Powyższe zastrzeżenia nie oznaczają, że „Skarbku” brakuje inspirujących wątków, które mogą zainteresować nauczycieli. Rozważając seans z klasą, warto zwrócić uwagę na:

• portret śląskiej kultury,
• wprowadzenie w świat regionalnych legend,
• zaproszenie do poznawania „małych ojczyzn”,
• otwarcie rozmowy o tożsamości i rodzinie,
• ukazanie znaczenia więzi międzypokoleniowych i ciągłości tradycji,
• budowanie świadomości dziedzictwa historycznego,
• refleksję o odwadze i pokonywaniu własnych słabości,
• zachętę do rozmowy o współpracy i wykorzystywaniu swoich kompetencji dla dobra grupy,
• pochwałę wyobraźni i intuicji,
• wprowadzenie do poetyki grozy.

Czy warto wybrać się z klasą na seans?

„Skarbek” pokazuje śląski folklor z ciekawej perspektywy i niewątpliwie zawiera elementy edukacyjne, choć momentami gubi tempo i logikę. Nauczyciele z pewnością najlepiej sami ocenią, czy film będzie odpowiedni dla ich klas, uwzględniając przede wszystkim wrażliwość uczniów i ich zainteresowania.

Na film „Skarbek i tajemnica magicznego sreberka” zapraszamy do kin od 24 października!

Agata Szulc-Woźniak