Blog

„Monster”

Dowiedz się jak zamówić seans

(Nie)winność spojrzenia

Grupy Wiekowe

Zagadnienia edukacyjne

Film „Monster” to przedstawiona z emocjonalną powściągliwością historia ludzkich impulsów i społecznej presji, której pełny obraz budują perspektywy trzech bohaterów. Najnowszy film jednego z najważniejszych reżyserów współczesnej Japonii rozbraja emocjonalnie, stawia pytania o winę i ofiarę, unieważnia naszą koncepcję prawdy i wypunktowuje konsekwencje braku komunikacji. Dlaczego film Koreedy Hirokazu to kino ważne także dla edukacji?

Zobacz zwiastun filmu „Monster”:

Film rozpoczyna się od obrazu płonącego budynku na panoramie małego, bliżej nieokreślonego japońskiego miasta. Na jednym z pięter płonącego bloku znajduje się bar z hostessami, do którego rzekomo uczęszczał łagodny nauczyciel szkoły podstawowej, pan Hori – jeden z trzech narratorów opowieści. Scenę pożaru obserwuje z balkonu swojego pobliskiego mieszkania Saori – owdowiała, samotna matka chłopca o imieniu Minato – ucznia szkoły podstawowej, podopiecznego Hori’ego. Pierwsza część filmu przybliża codzienność i rodzinny świat chłopca i jego mamy oraz przedstawia coraz częstsze epizody niepokojących zachowań młodego bohatera. Minato, sygnalizując zachodzące w nim zmiany i swój niepokój, staje się ponury i „nieczytelny” dla dorosłych – obcina sobie włosy, wyskakuje z jadącego auta, gubi but, a ostatecznie tłumaczy matce swoje zachowanie przemocą nauczyciela.

Kto jest „potworem”?

Wypowiedziane w szkolnych murach oskarżenie wobec nauczyciela spotyka się z beznamiętną reakcją dyrektorki Fushimi, która niedawno przeżyła stratę wnuka. Domniemany sprawca nękania, pan Hori, buntuje się przeciwko zarzutom, wskazując na zachowania Minato względem rówieśników i szczególną agresję wobec jednego z nich, chłopca o imieniu Yori. Pozornie zwyczajna bójka dwójki uczniów przeradza się w problem o charakterze instytucjonalnym, na który szkoła, biorąc pod uwagę okoliczności, nie potrafi odpowiedzieć. Yori, jak się później okazuje, doświadcza przemocy fizycznej i psychicznej w domu, jego oprawcą jest ojciec alkoholik.

Kadr z filmu „Monster”, reż. Hirokazu Koreeda, Japonia 2023, dystrybucja: Best Film

Opowieść w filmie jest skomplikowana, a regularna zmiana optyki nie ułatwia widzowi dotarcia do jej sedna. Budowane i nagle zrywane napięcie to gra z jego percepcją, a także lekcja uważności oraz ostrożności w ocenianiu i poddawaniu innych osądowi. Po 45 minutach cofamy się do początku i rozpoczynamy oglądanie filmu „od nowa”. Tym razem widzimy wydarzenia oczami Hori’ego i obserwujemy dynamikę zajęć lekcyjnych prowadzonych przez nauczyciela. Zaznajomienie z jego perspektywą zmusza nas do reewaluacji zachowania Minato.

Widzieć nie oznacza wiedzieć

Historia rozgrywa się w miejscu, w którym  oskarżenie o przemoc skazuje na społeczny ostracyzm i oznacza wykluczenie, a dorośli pragną podzielić świat na złoczyńców i ofiary. Co naprawdę się wydarzyło? Czy wielość perspektyw ułatwia odpowiedź na to pytanie i przybliża prawdziwą historię? Film „Monster” to kino pełne antagonizmów i wrogości, które rodzą się z separacji prawdziwych problemów, uczuć i potrzeb od kultury społecznej i podtrzymujących ją instytucji. To także obraz, który zwiastuje rozpad, nieprzystających do współczesności, dystynkcji i pojęć, takich jak autorytet, poświęcenie i odpowiedzialność.   

Kadr z filmu „Monster”, reż. Hirokazu Koreeda, Japonia 2023, dystrybucja: Best Film

Dlaczego „Monster” to obowiązkowa pozycja dla nauczyciela i rodzica?

Film przewartościowuje myślenie o drugim człowieku i podważa wyobrażeniowy obraz dzieciństwa, który mają dorośli. Perspektywa mamy Mianto jest zniekształcona przez bliskość relacji i  nadopiekuńczość wobec syna, spojrzenie dyrektorki jest zapośredniczone przez poczucie winy i przeżywaną tragedię, a podejmowane przez Horiego działania potęgują tylko poczucie bezradności. „Monster” podejmuje więc temat uważności na dziecko i granic zrozumienia dziecięcego świata wewnętrznego i sposobu myślenia. Uczula opiekunów, nauczycieli, rodziców na sygnały kryzysu, a także reinterpretuje skostniałe pojęcia (takie jak tożsamość) i achromatyczne widzenie świata, które często prowadzi do krzywdy. To brak komunikacji, pomówienia i konformizm wobec opresji mogą uczynić bohaterów tytułowymi „potworami”.

Dziecięcy świat

W toku opowieści (gdy przyglądamy się z bliska kolejnym, dorosłym bohaterom filmu) odkrywamy początkowo uzewnętrznianą w agresji więź chłopców, którzy rozpoznają w sobie kiełkujące, ciepłe uczucie. Historia Minato i Yori’ego stopniowo zawęża się od publicznego stłamszenia we wrogiej społeczności do intymnej, ekstatycznej izolacji. Dziecięcy bohaterowie filmu buntują się i zamykają w swoim świecie. Ich bieg w słońcu to symboliczne uwolnienie, akt na ratunek dziecięcej emocjonalności i wrażliwości, której brakuje reprezentacji.

Kadr z filmu „Monster”, reż. Hirokazu Koreeda, Japonia 2023, dystrybucja: Best Film

Przez prowincjonalną historię przebija więc dużo głębszy problem, uniwersalny dla funkcjonowania społeczności, w której nie ma dialogu i wzajemnego zrozumienia, a to co wychodzi poza normę zostaje przemilczane i pominięte. Film uwrażliwia na dziecięce widzenie świata, na dziecięcą samotność, a także kompromituje zastane normy, pokazując, jak kultura uprzejmości, dystansu i powściągliwości może utrudniać szczerość.

„Monster” przedstawia wielość perspektyw (nie uzurpując sobie prawa do przedstawiania obiektywnej prawdy, zbliża nas do niej) i wzbudza refleksje na temat konsekwencji kłamstwa i złej komunikacji, odpowiedzialności za (nie)swoje czyny, a także społecznych presji i ograniczeń. Dopiero finał opowieści pozwala ułożyć tę układankę, przybliża do zrozumienia i dogłębnie porusza.

„Monster” można oglądać w kinach od 17 maja.

Jagoda Roszak

Dowiedz się jak zamówić seans

Najnowsze materiały edukacyjne

Zobacz wszystkie scenariusze!

„Jurek Maskonurek. Misja Puffinów”

Materiały edukacyjne do filmu „Jurek Maskonurek. Misja Puffinów” (reż. Nestor F. Dennis, Hiszpania, Włochy 2024, dystrybucja: Mówi Serwis)

„Niepewność. Zakochany Mickiewicz”

Materiały edukacyjne do filmu „Niepewność. Zakochany Mickiewicz” (reż. Waldemar Szarek, Polska 2024, dystrybucja: TVP)

„Leonardo. Odkrywca”

Materiały edukacyjne do filmu „Leonardo. Odkrywca” (reż. J. Capobianco, P. L. Granjon, Francja 2023, czas trwania: 100 min., dystrybucja w Polsce: Best Film)

„Jedno życie”

Materiały edukacyjne do filmu „Jedno życie” (reż. James Hawes, Wielka Brytania 2023, 110 min., dystrybucja: Monolith Films).

Strażniczka smoków

Materiały do filmu „Strażniczka smoków” (reż. Jianping Li, Salvador Simo, Hiszpania, Chiny 2024, 99 minut)

Kicia Kocia w przedszkolu

Materiały edukacyjne do filmu „Kicia Kocia w przedszkolu” (reż. M. Stróżycka, A. Błaszczyk, K. Majsner, Polska 2023, 42 min., dystrybucja: Stowarzyszenie Nowe Horyzonty)

Przysięga Ireny

Materiały do filmu „Przysięga Ireny” (reż. Louise Archambault, Kanada, Polska 2023, 120 minut)

Kobieta z…

Materiały edukacyjne do filmu „Kobieta z...” (reż. Małgorzata Szumowska, Michał Englert, prod. Polska 2023, 132 min., dystrybucja: Next Film)

Film dla kosmitów

Materiały edukacyjne do „Filmu dla kosmitów” (reż. Piotr Stasik, Polska 2024, 73 min., dystrybucja: TVP)