Księga pustyni

„Księga pustyni” to propozycja przede wszystkim dla uczniów klas 2–6 szkoły podstawowej. Film może być dobrym punktem wyjścia do rozmów o przyjaźni, potrzebie bliskości, relacji człowieka z naturą i zwierzętami oraz o tym, czym jest wolność.

Zobacz zwiastun filmu „Księga pustyni”:

Jakie wątki edukacyjne pojawiają się w filmie?

Wiedza o przyrodzie i środowisku. Film pokazuje krajobrazy Sahary oraz warunki życia na pustyni (np. burze piaskowe, upały, brak łatwego dostępu do wody). Uczy o przystosowaniu ludzi i zwierząt do trudnego klimatu, zwraca uwagę na znaczenie dzikiej przyrody i jej ochrony. Problematyzuje także kwestię współistnienia człowieka i zwierząt w tej samej przestrzeni.

Relacja człowieka ze zwierzętami. W „Księdze…”obserwujemy formy współistnienia człowieka z naturą (np. strusie chronią głównego bohatera przed niebezpieczeństwami, lisek jest jego wiernym towarzyszem zabaw, rodzinna karawana chłopca wykorzystuje wielbłądy do transportu). „Księga…” rozwija empatię wobec istot żywych i pokazuje, że człowiek nie jest „właścicielem” świata przyrody, ale jego uprzywilejowanym uczestnikiem. Ponosi szczególną odpowiedzialność za sposób, w jaki korzysta z zasobów natury.

Więzi międzyludzkie i międzygatunkowe. „Księga…” podkreśla, że potrzeba tworzenia więzi dotyczy większości żywych istot – zarówno ludzi, jak i zwierząt. Adara na początku tęskni za matką, z czasem jednak tworzy nowe relacje, odnajdując bliskość wśród istot, które spotyka na pustyni. Film sugeruje, że nikt nie powinien pozostawać całkowicie samotny – potrzeba relacji dotyczy całej natury. Zdrowe więzi powinny być harmonijne – bez dominacji, wywyższania się czy narzucania woli jednej ze stron.

Cywilizacja kontra dzika przyroda. Film zestawia świat nowoczesnej cywilizacji z przestrzenią dzikiej natury. Sun – jedna z bohaterek – przyjeżdża na pustynię z dużego miasta, ale podchodzi do nowej rzeczywistości z ciekawością i szacunkiem. Kontakt z Saharą i jej mieszkańcami jest dla niej źródłem ważnych refleksji. Wątek ten podkreśla również, że wartości „cywilizowane” (jak wiedza czy technologia) nie są ważniejsze od tych obecnych w świecie natury.

Kultura i pamięć. Śledząc filmową historię, poznajemy zwyczaje i tradycje wędrownych ludów Sahary, nomadów, np. ich stroje, karawany przemierzające pustynię, barwne namioty, które pełnią funkcję domów. Dowiadujemy się, jakie wartości są cenne dla tej grupy – wspólnota, szacunek dla wolności, bliskie relacje z przyrodą. Duże znaczenie w filmie ma także rola tradycji ustnej – opowieści przekazywane z pokolenia na pokolenie, które wyrastając z przeszłości, tłumaczą teraźniejszość.

Rola opowieści. W świecie zdominowanym przez bodźce wizualne, „Księga…” dowartościowuje kulturę oralną, tradycję słuchania (warto zwrócić uwagę na kilka scen, w których bohaterowie czytają na głos/opowiadają). Film przekonuje, że narracja, zwłaszcza ta o przeszłości, ma ogromne znaczenie – więziotwórcze i kulturotwórcze. Nasuwa to skojarzenia z odkryciami neurodydaktyki, która wskazuje, że właśnie opowieść (czyli uporządkowana narracja, a nie: obrazki, filmiki, abstrakcyjne notatki) pozwala ludzkiej pamięci najlepiej porządkować fakty. W tle historii wybrzmiewają też ważne pytania o etykę opowiadania – kto ma prawo nadać kształt historiom z przeszłości?, jaka odpowiedzialność spoczywa na autorze? komu opowieść ma służyć – temu, kto ją tworzy, czy wspólnocie?

Czym jest wolność? Ważnym wątkiem filmu jest refleksja nad wolnością. Jeden z bohaterów, poznając pustynię, zaczyna rozumieć wartość życia w zgodzie z naturą, bez narzucania jej ludzkich ograniczeń. Zachwyt pięknem dzikiej przyrody i niezależnością jej mieszkańców prowadzi go do niezwykłej przemiany. Rezygnuje nie tylko z próby „ucywilizowania” Adary, ale także z planu wykorzystania jego historii w filmie.

Na film „Księga pustyni” zapraszamy do kin!

Agata Szulc-Woźniak