Filmy o zdrowiu psychicznym dla nastolatków

Do wielu z omawianych w artykule filmów oferujemy bezpłatne materiały edukacyjne – kliknij w link przy tytule interesującej Cię produkcji i pobierz pomoce naukowe oraz poznaj więcej walorów edukacyjnych.

Uzależnienia, używki, zaburzenia odżywiania

• Skąd się biorą zaburzenia odżywiania: „Wieloryb”. To mocny, a momentami nawet wulgarny seans, dla starszych nastolatków będzie jednak wartościową lekcją na wiele tematów. Anoreksja, otyłość, utrata kontroli nad swoim życiem – te zagadnienia potraktowane zostały z całą należytą powagą.
• Narkotykowa pułapka: „Amy”. Dokument o Amy Winehouse jest ostrzeżeniem, pokazującym jak łatwo popaść w nałóg i jak niebezpieczne są narkotyki. Historia wokalistki to wymowna opowieść o upadku.
• Wychodzenie z nałogu: „Powrót Bena” i „Mój piękny syn”. Oba filmy opowiadają o nastolatkach będących w trakcie procesu odwykowego i terapii. Pokazują ciemne strony używek i perspektywę młodych osób, dla których są one kuszące. To także opowieści o rodzinie: rodzicach walczących o zdrowie dzieci, bliskich dotkniętych sytuacją uzależnionych.
• Kompleksy i brak samoakceptacji: „Moja chuda siostra”. Źródło większości zaburzeń odżywiania i ucieczek w używki tkwi w niskiej samoocenie. O kompleksy bardzo łatwo w świecie wirtualnych ideałów. Z negatywnym obrazem samej siebie walczy bohaterka filmu „Moja chuda siostra”, która zadręcza się brakiem idealnego wyglądu. Film nie tylko adresuje bliski większości młodych osób problem, ale oferuje też rozwiązania.

Depresja, samookolaczenie, samobójstwo

• Wychodzenie z kryzysu: „Comedy Queen”. Główna bohaterka mierzy się z ogromną traumą: jej mama po wieloletniej depresji popełniła samobójstwo. Pomimo trudnego tematu, film jest pełen ciepła i humoru, dostarcza także praktycznych wskazówek na temat tego, co może pomóc w kryzysie emocjonalnym.
• O tym, jak łatwo stracić najbliższą osobę: „Blisko”. Nagradzany belgijski film z dużą wrażliwością opowiada o przyjaźni dwójki nastoletnich chłopców, z których jeden popełnia samobójstwo. Tragedia jest ogromnym zaskoczeniem dla otoczenia, bo nic na nią nie wskazywało – natomiast dla widzów to lekcja uważnej obserwacji tego, jak łatwo pozornie błahe powody mogą urosnąć do rangi wielkich problemów. Obowiązkowy seans dla każdej osoby pracującej z młodzieżą.
• Żałoba w rodzinie: „Innego końca świata nie będzie”. Niepozorny polski film w bardzo dojrzały z psychologicznego punktu widzenia sposób opowiada o rodzinie dotkniętej samobójstwem ojca i przedstawia różne sposoby radzenia sobie z żałobą. Twórcy zadbali o pokazanie różnych perspektyw (nastolatków, dorosłych), a także o mądre rozmowy na temat emocji.
• Jak pomóc osobie w kryzysie: „Lato, kiedy go zabrakło”. Jakie są symptomy, że ktoś potrzebuje pomocy? Jak nie zostawić przyjaciela w potrzebie? Młodzi bohaterowie filmu zadają sobie te pytania już po tragicznej śmierci kolegi, ale widzowie mogą dzięki seansowi zyskać większą wrażliwość na niepokojące symptomy i nauczyć się właściwej ścieżki działania.

Neuroróżnorodność

• Z polskiego podwórka: „Śubuk”. Inspirowana prawdziwymi wydarzeniami opowieść o matce chłopca w spektrum zmagającej się z systemem to angażujące kino, które jednocześnie przybliża ważny temat i uczy empatii wobec inności.
• Perypetie chłopaka w spektrum: „Atypowy”. Netflixowy serial bawi i uczy: to opowieść o codzienności atypowego chłopca, otwierająca na różne odcienie neuroróżnorodności i udawadniająca, że osoby w spektrum nie są obce, niezrozumiałe, że zaslugują na uwagę i szacunek.

Wpływ Internetu i nowych mediów na zdrowie psychiczne

• Prawdziwa twarz influencera: „Sweat”. Polski film w bezkompromisowy sposób pokazuje brzydką prawdę kryjącą się za wyidealizowanymi zdjęciami instagramerek. Uczy krytycyzmu w odbiorze wirtualnych mediów i dystansu wobec porównywania się z przedstawianym w nich światem. Raczej dla starszych nastolatków.
• Cyberbezpieczeństwo: „Nerve”. Emocjonujący film pokazuje szereg zagrożeń związanych z nierozsądnym korzystaniem z sieci: od cyberbullyingu po kradzież danych.
• Eskapizm i tracenie kontaktu z rzeczywistością: „Belle”. Japońska animacja przedstawia rewolucję, u której progu żyjemy: ludzie są pochłonięci wirtualną rzeczywistością, w której mogą dowolnie zaprojektować swój avatar i spędzać bardziej satysfakcjonujący czas niż w prawdziwym świecie. Ciekawy seans pod wspólną dyskusję i zrozumienie ucieczkowych mechanizmów, jakie stoją za nadmiernym korzystaniem z Internetu i gier video.

Radzenie sobie ze stresem

• Lekcja skupienia i wyciszenia: „Duch śniegów”. Kto powiedział, że wspólny seans filmu nie może być jak medytacja? Unikatowy dokument o poszukiwaniu pantery śnieżnej w Himalajach to okazja to spokojnej kontemplacji zapierającej dech w piersiach przyrody, ale i okazja do przyswojenia sobie filozofii życiowej głównych bohaterów.
• Relaks na łonie natury: „Serce dębu”. Podobnie odprężający seans, co „Duch śniegów” – całkowicie pozbawiony narratora francuski dokument to okazja do zwolnienia tempa i odstresowania w towarzystwie uroczych zwierzątek i zielonego lasu.

Edukacja seksualna

• Nadużycia i molestowanie: „Milczenie Julie”. Belgijski film w niezwykle subtelny, pozostawiający sporo przestrzeni do interpretacji sposób opowiada o relacji młodej tenisistki z trenerem. Na ekranie nie zobaczymy żadnych niestosownych scen ani mocnych sugestii, dzięki czemu film można bez obaw obejrzeć nawet z bardzo wrażliwymi nastolatkami. „Milczenie Julie” to ważna lekcja o stawianiu granic i umiejętności rozpoznawania nadużyć, zanim będzie za późno – lekcja z edukacji seksualnej, którą dla własnego bezpieczeństwa powinna sobie przyswoić każda nastoletnia osoba.
• Niebinarność, transpłciowość, płynność płciowa: „Bezmiar”. Film opowiada o skomplikowanych tematach w przystępny sposób, przedstawiając perspektywę osoby zmagającej się z tożsamością płciową, ale także wspierającą postawę jej matki. Świetny przyczynek do dalszej dyskusji z młodzieżą.
• Jak nie rozpoczynać życia seksualnego: „How to have sex”. Dla starszych nastolatków. Film-przestroga, które w realistyczny sposób pokazuje, jak wiele zagrożeń i pułapek czeka na młode osoby – przede wszystkim dziewczyny – wkraczające w dorosłość we współczesnym świecie. Porusza temat świadomej zgody i wykorzystywania seksualnego.
• Nieplanowana ciąża: „Miało cię nie być”. Historia nastolatki, która zaszła w niechcianą ciążę i szuka pomocy u dawno niewidzianego ojca. Film nie udziela rad na temat tego, co bohaterka powinna zrobić. Przedstawia różne aspekty jej sytuacji i uwrażliwia na to, jak ważna jest ostrożność i stosowanie zabezpieczeń podczas współżycia.

Relacje z innymi, rozwój empatii i inteligencji emocjonalnej

• Pierwsze przyjaźnie i miłości: „Piep*zyć Mickiewicza 2”. Druga część popularnego polskiego filmu młodzieżowego w wyważony i wartościowy sposób pokazuje spektrum klasowych relacji: koleżeństwa, zauroczeń, mechanizmu wykluczania i bullyingu, presji rówieśniczej, pojawia się także bohater w spektrum autyzmu. Twórcy zadbali o naprawdę pozytywne wzorce zachowań i relacji.
• Pragnienie przyjaźni i samotność: „Pies i robot”. Niech was nie zwiedzie rysunkowa forma: „Pies i robot” to animacja dla starszej widowni. Film opowiada o potrzebie bliskości i jednoczesnej niemożności nawiązania relacji ze względu na np. kompleksy, niską samoocenę, złe wzorce, niesprzyjające okoliczności. Podobnym rodzajem filmu – o przyjaźni dwóch całkowiciee różnych, samotnych osób – jest np. „Mary i Max”.
• Trudne emocje i różnice: „C’mon C’mon”. Czuła opowieść o relacji ojca i syna, w której obaj uczą się lepiej rozumieć i komunikować własne potrzeby oraz emocje.

Przemoc i jej skutki

• Bullying i wykluczenie: „Żałuję”. Poruszający film, który powinna obejrzeć każda młoda osoba. Uświadamia, jak szkodliwym zjawiskiem jest bullying, pokazując jego destrukcyjny wpływ nie tylko na ofiarę, ale i sprawców.
• Nadużycia ze strony dorosłych: „Utrata równowagi”. Polski film opowiada co prawda o szkole aktorskiej, a nie ponadpodstawowej, ale w skuteczny sposób uczula młodego widza na kwestię bezkrytycznego zaufania względem dorosłych autorytetów. Uwrażliwia na niewłaściwe relacje władzy i wykorzystywanie uprzywilejowanych pozycji.

Zdrowy obraz siebie i pozytywny mentoring

• Lekcja asertywności i pewności siebie pomimo niesprzyjającego otoczenia: „Neneh gwiazda baletu”. Film o jedynej czarnej dziewczynce w elitarnej francuskiej szkole baletowej to opowieść o odważnym mierzeniu się z przeciwnościami, takimi jak wykluczenie otoczenia. Neneh może być wzorem determinacji i niezachwianej wiary w siebie, pomimo momentów zwątpienia i samokrytyki.
• Wartościowy autorytet: „Johnny”. Filmowe spotkanie z księdzem Kaczkowskim – inspiracja do lepszego życia i wprowadzenia dobrych zmian w codzienności.
• Poczucie sprawczości i odnajdowanie celu: „Bigger Than Us”. Dorastanie w czasie katastrofy klimatycznej i licznych kryzysów wpływa na samopoczucie twoich uczniów oraz ich niepewność jutra. Pozytywne przykłady nastoletnich aktywistów, którzy nie pozostają obojętni na rzeczywistość i zwalczają bezsilność poprzez działanie, mogą zainspirować twoich uczniów i udowodnić im, jak wiele można zdziałać, jeśli tylko się chce.

Katarzyna Kebernik